nga NEXHMEDIN SPAHIU
U ngrit në Shkup përmendorja e madhe e Aleksandrit të Madh apo Lekës së Madh, siç e quajmë ne shqiptarët. Kjo po kundërshtohet nga grekët dhe shqiptarët.
Pse grekët e kundërshtojnë, kjo është e kuptueshme. Grekët duan të gjejnë vëng për konflikt me fqinjin e vet të dobët, për ta mbajtur jashtë strukturave euroatlantike. Kjo ka për qëllim që ta shfrytëzojë atë si treg duke eliminuar konkurrentët e tjerë, të cilët do t’i kishte në rast se Maqedonia do të ishte pjesë e këtyre strukturave. Prandaj grekët gjejnë shkaqe historike për të mbajtur situatë konflikti, që i leverdis asaj.Valuta shqiptare Lek rrjedh nga emri Leka i Madh, ndërsa Skënderbeu thoshte për vete se është maqedonas. Është interesante se grekët nuk e kundërshtuan Shqipërinë kur ajo vendosi që valuta e saj të quhet Lek, sipas emrit të Lekës (Aleksandrit) së Madh të Maqedonisë.
Mbreti shqiptar, Ahmet Zogu, këtë emër i dha djalit të tij Leka I, dhe ky i fundit djalit të vet, Leka II.
Kryeheroi shqiptar, Gjergj Kastrioti, e mori llagapin Skënderbe në bazë të Lekës së Madh. Skënder është versioni turk për emrin Lekë/Aleksandër. Skënderbeu, në letrën e tij Alfonsit V, thotë për veten e vet se është stërnip i Aleksandrit të Madh të Maqedonisë.
Marin Barleti përmend tre emra për përkatësinë e Skënderbeut: arbën, maqedon dhe epirot. Në atë kohë ende nuk kishte dalë në skenë emri shqiptar dhe Skënderbeu e quante vetën maqedonas. Fakti se pasardhësit e Skënderbeut dhe të bashkëluftëtarëve të tij e quajtën vetën shqiptarë, ndërsa një pjesë e bullgarëve, pas Luftës së Dytë Botërore (1945), vendosën ta quajnë vetën maqedonas, është një gjë që nuk ka ndodhur vetëm në këtë pjesë të globit (kujto himnin holandez që fillon me vargun “Ne gjermanët sundues të Spanjës”).
Pretendimi i kombeve ballkanike për Aleksandrin e Madh është i ligjshëm
Grekët i japin të drejtë vetes ta quajnë Aleksandrin e Madh grek vetëm pse gjuha e diplomacisë së tij ishte greqishtja antike. Harrojnë se Demosteni mbante mitingje për rrezikun që kanosej nga pushtimi i Filipit II, babës së Lekës së Madh. Kjo është sikur italianët ta pretendojnë Skënderbeun pse gjuha e diplomacisë së tij ishte latinishtja.
Tek e fundit, se ç’ka ndodhur 2300-2400 vjet më parë, është një histori tepër e largët dhe kjo u jep të drejtë edhe shqiptarëve, edhe grekëve, edhe bullgarëve që ta pretendojnë Aleksandrin e Madh për të vetin.
Secili nga ne ka nga një nënë dhe një babë, dy gjyshe dhe dy gjyshër, katër katragjyshe e katër katragjyshër, tetë stërgjyshe e tetë stërgjyshër, e kështu me radhë. Nëse marrim mesatarisht 25 vjet diferencën mes prindërve dhe fëmijëve dhe llogarisim 4 breza për një shekull, atëherë:
Brezi 1 = 1 (vetja jonë)
Brezi 2 = 2 (nëna + baba)
Brezi 3 = 4 (gjyshi e gjyshja nga nëna + gjyshi e gjyshja nga baba)
Brezi 4 = 8 (rreth vitit 1900)
Brezi 5 = 16
Brezi 6 = 32
Brezi 7 = 64
Brezi 8 = 128 (rreth vitit 1800)
Brezi 9 = 256
Brezi 10 = 512
Brezi 11 = 1024
Brezi 12 = 2048 (rreth vitit 1700)
Brezi 13 = 4096
Brezi 14 = 8192
Brezi 15 = 16 384
Brezi 16 = 32 768 (rreth vitit 1600)
Brezi 17 = 65 536
Brezi 18 = 131 072
Brezi 19 = 262 144
Brezi 20 = 524 288 (rreth vitit 1500)
Brezi 17 = 1 048 576
Brezi 18 = 2 097 152 (koha e Skënderbeut)
Brezi 19 = 4 194 204
Brezi 20 = 8 388 408 (rreth vitit 1400)
Brezi 21 = 16 776 816 (koha e Betejës së Kosovës)
Brezi 22 = 33 553 632
Brezi 23 = 67 107 264
Brezi 24 = 134 214 528 (rreth vitit 1300)
Imagjinoni, 24 breza përpara secili nga ne ka rreth 70 milionë stërgjyshe e rreth 70 milionë stërgjyshër me supozimin që kushërinjtë nuk janë martuar mes tyre. Për të shkuar deri te koha e Aleksandrit të Madh të Maqedonisë (356 p.e.r. – 323 p.e.r.) duhet të shkojmë deri në 90 breza, që bien me miliarda stërgjyshër, me kushtin që kushërinjtë nuk janë martuar mes tyre. Po edhe nëse kushërinjtë jo të afërm janë martuar mes tyre, bien që të gjithë ballkanasit e kohës së Lekës së Madh të jenë stërgjyshër të të gjithë shqiptarëve, të të gjithë grekëve, të të gjithë bullgarëve (pra edhe maqedonasve të sotëm), në mos edhe një pjese të madhe të turqve, rumunëve e sllavëve që janë martuar mes tyre gjatë shekujve.
Duke marrë parasysh këtë, nuk ka arsye që Aleksandri i Madh të mos konsiderohet i të gjithëve: edhe i shqiptarëve, edhe i grekëve, edhe i bullgarëve (si i vetmi popull jo sllav që përdor gjuhën sllave për gjuhë të vetën).
Përmendorja e Aleksandrit të Madh në Shkup
Tani t’i kthehemi përmendores së Lekës së Madh në Shkup. Bullgarët e Maqedonisë (maqedonasit e sotëm), në emër të patriotizmit investuan në të miliona euro, ndërsa shqiptarët e Maqedonisë e kundërshtojnë këtë po në emër të patriotizmit! Përse? Sepse e bëjnë punën e Greqisë dhe nuk shohin interesin e vet.
Derisa për Tiranën mund të jetë më me interes t’i ketë punët mirë me Athinën sesa me Shkupin (integrimi në BE, emigrantët shqiptarë në Greqi etj.), derisa kjo gjë mund të jetë edhe për Prishtinën (interesi për t’u njohur nga Athina, futja në NATO, BE etj.), shqiptarët e Maqedonisë kanë më interes t’i rregullojnë punët me bashkëvendësit e tyre bullgarë (maqedonas), sesa me fqinjët grekë. Më mirë e kanë të harxhojnë energji për të avancuar pozitën e tyre në Maqedoni, sesa të armiqësohen me bullgarët për Lekën e Madh.
Shqiptarët e Maqedonisë s’duhet ta kundërshtojnë përmendoren e Lekës së Madh në Shkup, por ta pretendojnë atë si stërgjysh të përbashkët me bullgarët e Maqedonisë dhe bullgarët e Bullgarisë dhe t’u bëjnë ftesë edhe grekëve që të heqin dorë nga pretendimi se një figurë aq e lashtë historike mund t’u takojë vetëm atyre.
Shënim: Pikëpamjet e shprehura nuk prezantojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaksional të Reporteri.org
(marre nga gazeta PANORAMA)